Expats moeten ‘creatief zijn’ met erfrecht in Europa

Heen en weer Brussel biedt hier uitkomst, vertelt Mark Zonnenberg, die zich bij het Amsterdamse Berkenhout Finance specialiseert in expatproblemen. Want ‘als mensen zich heen en weer geslingerd voelen tussen twee landen, en ze willen de onduidelijkheid wegnemen, dan zijn beide landen verplicht daaraan mee te werken. Op grond van het Europese verdrag.’ Daarvoor moet een in Europa wonende expat wèl eerst zelf de verschillende belastingdiensten benaderen. ‘Ik kan me voorstellen dat ze daar huiverig voor zijn. Je wil natuurlijk zo weinig mogelijk belasting betalen, en dan denken mensen: dadelijk willen ze allebei.’ Toch maar doen, is zijn conclusie. Pogingen om het een en ander op Europees niveau te regelen liggen gevoelig: het harmoniseren van de verschillende systemen in alle lidstaten zou ‘onvoorstelbaar zijn’, gaf de Europese Commissie in 2005 toe bij de publicatie van een ‘green paper’ over het onderwerp. Wel wil Eurocommissaris Jaques Barrot dat burgers in de toekomst zelf kunnen kiezen waar ze hun zaakjes onderbrengen, en dat dat nog maar in één land tegelijk hoeft te zijn. Dat was vorige maand de uitkomst van een discussie die al in 2004 begon.

Begin een BV Voorlopig is het nog maar een voorstel. Nu gelden niet alleen verschillende regels om te bepalen onder welk erfrecht een expat zelf valt: ook het land waar de erfgenamen wonen maakt verschil. Daardoor geldt op papier soms twee keer successierecht, al betaal je in de praktijk meestal alleen het hoogste tarief. Nog ingewikkelder wordt het als er sprake is van onroerend goed. Naast het land waar iemand woont, het land waar iemand een paspoort heeft, en het land waar de erfgenamen wonen, kan ook het land waar een huis staat rechten doen gelden. ‘Waar dat gevestigd is, is leidend’ zegt Mark Zonnenberg. ‘Ik heb een hartstikke leuk huisje in de Auvergne’, mailt Marianne van der Kolk vanuit Frankrijk. ‘Mijn man is in Nederland overleden en we waren in gemeenschap van goederen getrouwd. Wie betaalt waar?’ Frankrijk staat in Europa aan de top wat betreft belastingen op de erfenis. Het advies van Mark Zonnenberg is daarom dat de Nederlandse erfgenamen in Frankrijk een BV beginnen, en de aankoop van het huis daarin onderbrengen. Als ‘lening’ van hun ouders. Daarna kan ieder jaar vrij een bedrag worden geschonken. Creatief zijn en omzeilen is dus het devies. Er zal niet snel een oplossing komen. Ook niet als de Europese Commissie zijn zin krijgt, en alle lidstaten akkoord gaan met het voorstel Europese expats zelf de keuze te laten tussen het land waarvan ze staatsburger zijn en het land waar ze zijn gaan wonen. In de tussentijd is het slim te kiezen voor landen waarmee Nederland een apart verdrag heeft, zegt Mark Zonnenberg. In Europa zijn dat alleen Zwitserland, Zweden, Finland, Oostenrijk en Groot-Brittannië. Maar zelfs dat maakt een gang naar de notaris of advocaat volgens hem allesbehalve overbodig.